دوی کوهستان (Skyrunning)
«اسکای رانینگ» که با نام «دوی کوهستان» به فارسی ترجمه شده است، رشته ای ورزشی است که بخش عظیمی از فعالیت های در فضای آزاد را که در حوزه کوهستان می گنجد، در خود جای می دهد.این در حالی است که این رشته مخاطره انگیز، طرفداران بیشماری را در جای جای دنیا به خود اختصاص داده است.
منطق این رشته که از طبیعت نشأت گرفته شده است، مبتنی بر طی مسافتی از پای روستا یا شهر به سوی قله در کمترین زمان ممکن است. امروزه این رشته با برگزاری بیش از 200 مسابقه در سرتاسر دنیا و جمعیتی بالغ بر 50 هزار نفر شرکت کننده از 65 کشور، به رشته ای در خور توجه در حوزه کوهستان و ارتفاع تبدیل شده است.
دوی کوهستان، دارای فدراسیونی جهانی تحت عنوان ؛ فدراسیون بین المللی دوی کوهستان (International Skyrunning Federation) است که وظیفه قانونگذاری در این رشته را داراست. بر طبق تعریف این فدراسیون دوی کوهستان اطلاق می شود به “دویدن در مناطقی کوهستانی با ارتفاعی بیش از 2000 متر و با شیب بیش از 30 درجه، در حالیکه سختی صعود از درجه 2 بیشتر نباشد.(شایان ذکر که این درجه صعود بر مبنای سیستم آلپاین یا همان NCCS می باشد.” همچنین ذکر این نکته شاید جالب باشد که شعار این رشته بر اساس این فدراسیون “ابر کمتر،آسمان بیشتر” است.
تاریخچه:
دوی کوهستان فارغ از بحث قهرمانی از دیرباز با زندگی انسان ها آمیخته بوده است.
از هزاران سال پیش، کوه ها از باب مسایلی چون جنگ ها، فرار از آزار و اذیت های قومی و مذهبی، شکار، قاچاق، و یا حتی از باب کنجکاوی مورد توجه انسان ها بوده اما دویدن در کوهستان از روی تفریح و سرگرمی، موضوعی است که به تاریخ معاصر باز می گردد. به عنوان نمونه می توان به مسابقه بن نویس(Ben Nevis) که به سال 1903 بازمی گردد، اشاره کرد . یا ماراتن پایکس پیک(Pikes Peak) که به عنوان یک شرط بندی میان افراد سیگاری و غیر سیگاری در سال 1954 برگزار شد.
ایده اصلی پایهگذاری این رشته به صورت رسمی، زاییده تفکر کوهنوردی ایتالیاییست به نام مارینو جاکومتی(Marino Giacometti) که به همراه تنی چند از همنوردانش در اوایل دهه 90 میلادی به برگزاری مسابقاتی در مون بلان و مونتی رزا در رشته کوه های آلپ ایتالیا، همراه با ثبت رکوردها پرداختند.
در سال 1993 با پشتیبانی مالی شرکت چند ملیتی فیلا(Fila)، مسابقات دوی کوهستان به اقصی نقاط دنیا بسط پیدا کرد.
از هیمالیا گرفته تا راکی، از کوه کنیا تا آتشفشان های مکزیک، همه وهمه شاهد برگزاری مسابقات دوی کوهستان شدند.
پس از آن بود که جاکومتی عنوان «اسکای رانینگ(Skyrunnig) به معنای جایی که زمین و آسمان همدیگر را ملاقات می کنند»، برای این رشته ورزشی پیشنهاد کرد. اما این تازه آغاز ایدهپردازی های این مرد بود.
در سال 1995 او فدراسیونی برای ورزش در ارتفاع تاسیس کرد(Federation for Sport at Altitude) تا به عنوان یک مرجع رسمی قوانین و مقرراتی برای این رشته نوپا وضع کند. از این فدراسیون بیشتر با نام اختصاری آن یعنی FSA یاد می کنند.
امروزه همان گونه که پیشتر اشاره شد، فدراسیون بین المللی دوی کوهستان به عنوان متولی این رشته شناخته می شود که از سال 2008 به این سو ، نام خود را از FSA به نام اختصاری فدراسیون جدید ISF تغییر داد . ISF هدف اصلی خود را بر وضع قوانین و بازبینی آنها، تبلیغ و همچنین توسعه این رشته تبیین کرده است.
تنوع رشته ها :
دوی کوهستان شامل 13 رشته متنوع است که هر کدام تعریف خاصی برای خود دارند.
1) آسمان SKY: مسابقاتی است کمتر از 50 کیلومتر و در کمتر از 5 ساعت برای فرد پیروز. مسیر می تواند بر روی مسیرهای پاکوب کوهستانی، مسیر های یخی و یا صخره ای و برفی باشد. باید به این نکته توجه داشت که مسیر آسفالته فقط در 15 درصد از مسیر می تواند باشد. در کشورهایی که کوهی با ارتفاع 2000 متر ندارند، مسیر می بایست به طور میانگین دارای شیب 13 درصد و به سوی بلندترین نقطه آن کشور باشد.
2) مسابقه آسمان SKYRACE: مسابقاتی است با حداقل 20 کیلومتر مسافت و در کمتر از 3 ساعت برای فرد پیروز. حداقل 1200 متر صعود عمودی نیاز این مسابفه است. در صوریتکه این مسابقه ارتفاع 4000 متر را لمس کند نام ماراتن آسمان را به خود میگیرد.
3) ماراتن آسمان SKYMARATHON: مسابقاتی است با حداقل 30 کیلومتر مسافت و در کمتر از 5 ساعت برای فرد پیروز. حداقل 2000 متر صعود عمودی نیاز این مسابقه است.
4)اولترا ULTRA: مسابقاتی است بیش از 50 کیلومتر و در زمانی بین 5 تا 12 ساعت برای فرد پیروز.
5) ماراتن آسمان اولترا ULTRA SKYMARATHON: مسابقاتی است که پارامتر هایش با بیش از 5 درصد فراتر از پارامترهای ماراتن آسمان است و این در حالی است که صعود عمودی نیز به بیش از 2500 متر می رسد.
6)ماراتن آسمان فوق اولترا ULTRA XL SKYMARATHON: مسابقاتی است که پارمترهایش فراتر از پارامترهای ماراتن آسمان اولترا است با حداقل 5000 متر صعود عمودی و با زمانی بیش از 12 ساعت برای فرد پیروز.
7) عمودی VERTICAL: مسابقاتی است کاملا در شیب و در شیب هایی با میانگین 25 درصد و در بعضی قسمت ها بیش از 33 درصد.
8) یک کیلومتر عمودی VERTICAL KILOMETER: مسابقاتی است با 1000 متر صعود عمودی بر روی مسیر های متغیر با شیبی قابل توجه و همینطور از بعد مسافت نبای از 5 کیلومتر بیشتر باشد. از لحاظ ارتفاع می تواند مثلا از ارتفاع 2000 متری شروع شود و در ارتفاع 3000 پایان پذیرد.
9)سرعت آسمان SKYSPEED: مسابقاتی است با صعود عمودی حداقل 100 متر و در شیبی با بیش از 33 درصد.
10)مسابقه آسمان خراش/دوی عمودی SKYSCRAPER RACING/VERTICAL RUNNING: مسابقاتی است با شیبی بیش از 45 درصد بر روی پله ای در فضای بسته یا فضای آزاد.
11) دوچرخه آسمانSKYBIKE: مسابقاتی است دوگانه شامل مسابقه دوچرخه کوهستان و یک کیلومتر عمودی یا مسابقات دوی کوهستان.
12)یورش آسمان SKYRAID: مسابقاتی است امدادی در قالب تیم در مسافت های طولانی که دربرگیرنده رشته های دیگری چون دوچرخه سواری، اسکی و کوهنوردی می شود.
13) مسیر آسمان SKYTRAIL: مسابقاتی است بر روی مسیرها و پاکوب هایی که مطابق با پارامترهای سایر رشته ها در ارتفاع بالای 2000 متر را دارا نیستند. مسافت حداقل 15 کیلومتر است و کمتر از 10 درصد آن می تواند جاده آسفالته باشد.
مسابقات دوی کوهستان در ایران:
این مسابقات چند سالی است که توسط فدراسیون کوهنوردی و صعود های ورزشی جمهوری اسلامی ایران، به کشورمان نیز راه پبدا کرده است و به خصوص در 2 سال اخیر به طور جدی تری پیگیری شده است. جدا از مسابقات پراکنده ای که هیئت های کوهنوری در کشور، گاه به شکل درون استانی و گاهی فرا استانی، برگزار کرده اند، فدراسیون نیز مسابقانی تحت عنوان قهرمانی کشور برگزار کرده است. به عنوان نمونه می توان به سومین دوره مسابقات قهرمانی کشور که در تاریخ 3 خرداد 1395 در کوهستان توچال در دو بخش آقایان و بانوان برگزار شد، اشاره نمود. همچنین در مرداد ماه همین سال قرار است که نفرات برگزیده مسابقه یاد شده در کوه دماوند به رقابت با یکدیگر بپردازند.
فدراسیون همچنین در فروردین ماه 1395 ویرایش پنچم از شیوه نامه برگزاری مسابقات دوی کوهستان را منتشر کرد که در سایت msfi.ir موجود می باشد.
گذری به برخی از رکوردهای شاخص داخلی و خارجی:
در مسابقات جایزه بزرگ دوی کوهستان که در مرداد ماه 1393 در کوه دماوند برگزار شد، وحید مهربانی با ثبت زمان 3 ساعت و 4 دقیقه به مقام نخست دست یافت. مسیر این مسابقه در جبهه جنوبی دماوند و از محلی تحت عنوان گوسفندسرا تا قله دماوند بود. شایان ذکر است که مسابقه یاد شده، یادواره دوتن از بزرگان تاریخ کوهنوردی ایران، زنده یادان جلال رابوکی وابراهیم شیخی بود. این دو، خود از پیشگامان صعود های سرعتی در ایران محسوب می شوند.
در بخش بانوان نیز ماهزاده نجار در مسابقه ای که در شهریور ماه 1394، حدفاصل گوسفند سرا تا بارگاه سوم(پناهگاه جبهه جنوبی دماوند) در مسیر جنوبی دماوند برگزار شد، با ثبت زمان 1 ساعت و 24 دقیقه به مقام نخست دست پیدا کرد.
همچنین در سومین دوره مسابقات قهرمانی کشورکه در خرداد ماه 1395 در کوهستان توچال، از ایستگاه اول تا هفتم تله کابین برگزار گردید، مهرزاد لیریائی و کامران نصرالهی با ثبت زمان های 2 ساعت و 9 دقیقه و 37 ثانیه و 2ساعت و 9 دقیقه و 38 ثانیه و تنها با اختلاف 1 ثانیه، عناوین اول و دوم را از آن خود کردند.
در بخش بانوان نیز، منیژه رضا پور در مسابقه یاد شده با ثبت زمان 3 ساعت و 5 دقیقه و 24 ثانیه صاحب مقام نخست شد.
در سطح جهانی نیز، کیلیان جورنت دونده کوهستان نام آشنای اسپانیایی صاحب رکوردهایی شاخص در چندین کوه می باشد. از آن جمله می توان به کوه ماترهورن اشاره نمود که وی در سال 2013 با صعود به قله و فرود از آن در زمان 2 ساعت و 52 دقیقه، موفق شد بیش از 20 دقیقه رکورد قبلی را کاهش دهد. مبدا و مقصد نهایی او در این مسیر، پیست اسکی برویل-سروینا در ایتالیا بود. زمان صعود او تا قله فارغ از فرود، 1 ساعت و56 دقیقه و 15 ثانیه بود.
دو ماه قبل از آن نیز، جورنت موفق به شکستن یک رکورد 23 ساله شد. او با صعود به قله مون بلان و فرود از آن در زمان 4 ساعت و 57 دقیقه، 14 دقیقه رکورد قبلی را بهبود بخشید. مبدا و مقصد نهایی او در این مسیر، پیست شامونی بود.
گردآورنده و تنظیم : امیر درودیان
منابع:
1- فدراسیون بین المللی دوی کوهستان www.skyrunning.com
2- فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی جمهوری اسلامی ایران www.msfi.ir
امیر عزیز تشکر بابت اطلاعات جالب و خواندنی در زمینه اسکای رانینگ، به خصوص تنوع این رشته که پیش از این اطلاعی در باره آن نداشتم. همیشه موفق باشی همنورد پرتوان.
بسار ممنون از مطالب خوب و اموزنده شما اقای درودیان
امیر با اخلاق سپاس از مطالبت.
به امید اینکه در مسابقات اسکای ران دماوند امسال خوش بدرخشی
سروش عزیز، عمو غلام بزرگوار، و آقا رضای عزیز، سپاس فراوان از لطف و عنایت شما
باسلام سپاس از مطلب بسیار خوبتون، اطلاعات زیادی به دست آوردم، سپاس از شما. تعدادی سوال داشتم خیلی لطف میکنید اگر راه ارتباطی بفرمایین بنده مزاحمتون بشم. ۰۹۱۶۵۷۴۳۸۰۶ شماره تماس و پیام رسان های تلگرام و واتساپ بنده هستش
با سلام دوست گرامی اولین مسابقه صعود سرعتی دماوند سال هشتادو یک در دومرحله برگزار شد مرحله اول از رینه تا گوسفند سرا و مرحله دوم از گوسفند سرا تا قله چرا نام نبردید؟بنده نیز نفرسوم مسابقات شدم و ۱۰۰۰دلار جایزه گرفتم
اتفاقا در مسابقات صعود سرعتی دماوند در سال هشتاد و یک روانشاد ابراهیم شیخی هم شرکت کرده بود